Po dekadach wracają na Dolny Śląsk. Cztery zabytkowe dzwony odzyskają dawne świątynie

Cztery kościelne dzwony, które przetrwały wojenną konfiskatę, a później przez dziesięciolecia służyły niemieckim parafiom, mają wrócić do swoich dawnych świątyń. Przekazanie zabytków zaplanowano na kwiecień 2027 roku. Trafią do katedry św. Jana Chrzciciela na wrocławskim Ostrowie Tumskim oraz do kościołów w Strzeszowie, Sułowie i Woskowicach Górnych.

Dla tych wspólnot będzie to odzyskanie części miejscowego dziedzictwa. Powrót dzwonów ma jednak również drugi cel: budowanie relacji między parafiami z różnych państw. Temu służy projekt „Dzwony pokoju dla Europy”, zainicjowany przez diecezję Rottenburg-Stuttgart i realizowany z udziałem wspólnot kościelnych z Polski oraz Czech.

Jak zabytki znalazły się w niemieckich parafiach

Podczas II wojny światowej nazistowskie władze odbierały dzwony kościołom katolickim i protestanckim. Skala konfiskat w Europie sięgnęła około 100 tysięcy egzemplarzy. Większość zniszczono przez przetopienie, a pozyskany w ten sposób metal przeznaczono na potrzeby produkcji uzbrojenia.

Nie wszystkie spotkał taki los. Te, które ocalały, po zakończeniu wojny przekazywano parafiom w zachodnich Niemczech. Część znalazła się na terenie diecezji Rottenburg-Stuttgart. Dziś w rozpoznaniu ich pochodzenia pomagają inskrypcje na samych dzwonach oraz zachowana dokumentacja.

Ustalenie dawnego miejsca użytkowania nie zawsze oznacza jednak możliwość powrotu na wieżę. Niektóre świątynie przestały być używane, inne ze względu na stan techniczny potrzebują remontu. Dlatego identyfikacja zabytku i jego ponowne zawieszenie to dwa odrębne etapy.

Kolejne powroty po wcześniejszych przekazaniach

Pomysł zwrotu dzwonów pochodzących z archidiecezji wrocławskiej pojawił się podczas wizyty niemieckiej delegacji cztery lata temu. Sam projekt ma już za sobą kilka ważnych wydarzeń. Pierwsze uroczystości odbyły się w 2021 roku w miejscowości Píšť w Czechach, a we wrześniu 2025 roku w świdnickiej katedrze ponownie poświęcono historyczne dzwony.

Następne trzy dotarły do archidiecezji wrocławskiej wiosną 2026 roku. Dwa otrzymała bazylika w Trzebnicy, natomiast trzeci przekazano kościołowi w Lesie Bukowym. Planowana na kwiecień 2027 roku uroczystość będzie kontynuacją tych działań i obejmie cztery kolejne świątynie.

Odzyskane dziedzictwo i pamięć o pojednaniu

Przywracanie dzwonów dawnym wspólnotom łączy ochronę zabytków z polsko-niemieckim pojednaniem, w które Kościół angażuje się od dziesięcioleci. Na Dolnym Śląsku ten wymiar jest szczególnie istotny: historię regionu kształtowali między innymi Polacy, Niemcy, Czesi i Żydzi.

Do tej tradycji nawiąże również spotkanie upamiętniające Orędzie biskupów polskich do biskupów niemieckich z 1965 roku. Modlitwa odbędzie się 18 listopada 2026 roku przy pomniku kardynała Bolesława Kominka we Wrocławiu. Współorganizatorem wydarzenia jest Fundacja Obserwatorium Społeczne.

Najbliższe zapowiedziane działania mają więc dwa wymiary: listopadowe spotkanie przypomni historyczny gest pojednania, a kwietniowy zwrot przywróci czterem świątyniom utracone dzwony. Projekt zakłada przy tym, że odzyskaniu zabytków będą towarzyszyć kontakty między wspólnotami, które łączy ich historia.

Źródło: wroclaw.pl